Bulaşıcı Hastalık Etkenleri
Bulaşıcı Hastalık Etkenleri
Bakteriler: Normal mikroskopla görülebilen, çoğunlukla antibiyotiklerle öldürülebilen, virüslere göre daha büyük olan canlılardır.
Virüsler: Normal mikroskopla görülmeyen, antibiyotik denilen ilaçlarla öldürülemeyen, sadece canlı ortamlarda üreyebilen ve diğer mikroplardan çok daha küçük olan canlılardır.
Parazitler: Mikrop kadar küçük tek hücreli canlılar olabildiği gibi (sıtma etkeni), bağırsak solucanı, kıl kurdu ve tenya (abdestbozan) gibi gözle de görülebilen canlılardır.
Bulaşıcı Hastalık Etkenlerinin Genel Özellikleri
Mikroplar uygun ısı, nem ve besin ortamı gibi koşulların varlığında çoğalarak sayıları hızla artar.
Mikropların bir kısmı insanlarda, bir kısmı ise hem insan hem de hayvanlarda hastalık oluşturabilir.
Bazı mikropların kendisi hastalık oluştururken (kolera, grip virüsü, amip vb.) bazıları da salgıladıkları zehirli maddeler ile hastalık (tetanos, botilinum vb.) oluşturabilir.
Bazı mikroplar, giriş yerinde yerel (lokal) enfeksiyon oluştururken bazıları genel hastalık oluşturabilir.
Bazı mikroplar, vücuda girdikten sonra bazı organ ve dokuları tercih ederek hastalık oluşturur (hepatit virüsleri, karaciğere; menenjit yapan mikroplar, beyin zarlarına yerleşirler).
Mikropların bazıları insandan insana bulaşırken (hepatit virüsleri, grip virüsleri vb.) bazıları bulaşmaz (tetanos, brusella vb.).
Bazı mikroplar, salgın oluşturabilirken (kolera, tifo, grip, bulaşıcı menenjit, hepatit A vb.) bazıları oluşturmaz (tetanos vb.).
Bulaşıcı hastalıklar ile ilgili genel belirtiler,
hastalığın türüne göre değişmekle birlikte genel olarak;
Ateş, hâlsizlik, yorgunluk, iştahsızlık, deri döküntüsü, vücutta ağrı, bulantı, kusma, ishal, baş ağrısı, idrar yaparken yanma hissi, öksürük, balgam çıkarma, cinsel organlarda akıntı, burun akıntısı, üşüme, titreme, sarılık, nabız sayısında artma, kasık ve koltukaltı lenf bezlerinde büyüme, karaciğer-dalak büyümesi, solunum sayısının artması, ense sertliği, boğazda kızarıklık-iltihap, ağrı vb. belirtiler görülür.
Yüksek ateş, özellikle çocuklarda havale nöbetlerine yol açtığı için tehlikeli olabilir. Bu durumda ateşin düşürülmesi gerekir.
Bulaşıcı hastalık etkenleri, gözle görülemeyen minik canlılardır. Ancak, bağırsak parazitlerinin bir kısmı gözle görülebilir.
Hastalık etkenleri temel olarak su ve besinlerle, hava yolu, deri yolu ve cinsel yolla bulaşır.
Bazen hasta hayvanlardan doğrudan ya da kene, sinek gibi aracılarla bulaşır.
Bulaşıcı hastalıklarda genel olarak yüksek ateş, hâlsizlik, öksürük, balgam, burun akıntısı, ishal, bulantı, kusma ve cinsel organlarda akıntı gibi belirtiler görülür.
Ateş yükseldiğinde düşürülmesi gerekir. Yüksek ateş özellikle çocuklarda havale denilen nöbetlere sebep olabileceği için düşürülmelidir.
Bulaşıcı hastalıklardan korunmada başta el temizliği olmak üzere kişisel temizlik çok önemlidir. Ellerin yıkanması, öksürürken, aksırırken ağzın kapatılması ile birçok hastalık önlenebilir.